Kunnen huiseigenaren die door bijvoorbeeld werkloosheid of arbeidsongeschiktheid hun woonlasten niet meer kunnen betalen een beroep op de algemene bijstandswet doen? Het ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid en de gemeente Utrecht beantwoorden deze vraag met een principieel ja! Gedeputeerde staten van Utrecht denken er echter anders over.

De algemene bijstandswet garandeert ons een minimuminkomen. De hoogte van dat inkomen is geregeld in het bijstandsbesluit landelijke normering. De in dat besluit voorgeschreven bijstand in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan, bestaat uit drie componenten: bijstandsnorm (voor een gezin ƒ 1445,75 per maand), premie ziektekostenverzekering (indien van toepassing) en woonkostentoeslag. Voor die woonkostentoeslag wordt aangesloten bij het stelsel van individuele huursubsidies. Je kunt dus pas een woonkostentoeslag krijgen als je om een of andere reden geen of niet genoeg huursubsidie krijgt. Bewoners van een eigen huis verkeren in die situatie. De woonkostentoeslag voor deze groep wordt als volgt berekend. De hypotheekrente per jaar, vermeerderd met een bedrag voor onderhoud door de eigenaar en zakelijke kosten en verminderd met eventuele premie of subsidie, levert een jaarbedrag van kale woonkosten op. De woonkostentoeslag wordt afgelezen van de eerste huursubsidietabel. Dit betekent dat bij woonkosten tot ƒ 2610,00 per jaar geen toeslag verleend wordt. Bij woonkosten van ƒ 2795,00 per jaar tot en met ƒ 8820,00 per jaar wordt gezinnen een toeslag verleend van ƒ 15,00 per maand tot en met ƒ 440,00 per maand. Bij kale woonkosten boven de ƒ 8820,00 kan bij wijze van overbrugging een toeslag verleend worden. Deze toeslag is gelijk aan het bedrag van de woonkosten verminderd met ƒ 295,00 per maand. Je moet dan wel naar een goedkopere woning gaan omzien. De uiteindelijke bijstandsuitkering wordt berekend door van het normbedrag verrneerderd met de woonkostentoeslag en premie ziektekosten eventuele inkomsten geheel of gedeeltelijk af te trekken.
Tot 1 mei dit jaar verleende de gemeente Utrecht alleen aanvragers met een eigen inkomen lager dan het normbedrag een woonkostentoeslag. Woningbezitters die (nog) een baan hadden of andere uitkeringen ontvingen, kregen niets. De gemeente stelde zich toen op het standpunt dat 'men geacht wordt met een inkomen uit of in verband met arbeid in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien, waaronder ook de woonkosten dienen te worden begrepen'.

Wijziging beleid

Lastig parket

Een andere vreemde consequentie van de beslissing van G.S. is dat iemand met een eigen inkomen onder de bijstandsnorm door de woonkostentoeslag een hoger inkomen zou kunnen krijgen dan iemand die de 'pech' heeft te werken of een andere uitkering te ontvangen. Gezien het uitdrukkelijk aanvullende karakter van de bijstandswet kan dat nooit de bedoeling van de wetgever zijn.
Het standpunt van G.S. is mogelijk beïnvloed door angst dat toewijzing van de aanvragen enorme financiële consequenties voor de overheid heeft. Veel bezitters van eigen woningen zijn immers door de slechte economische situatie in de problemen geraakt. Toch zou financiële hulpverlening door de overheid wel eens goedkoper kunnen zijn dan openbare verkoop van de woningen wegens hypotheekachterstand. Het betrokken gezin zal immers weer in een schaarse en zwaar gesubsidieerde huurwoning gehuisvest moeten worden. Verder zullen de geveilde woningen mogelijk in het circuit van niet-bonafide huizenhandelaren terecht komen. Deze handelaren kunnen dan weer, bijvoorbeeld als de zogenaamde 'tweede generatiebuitenlanders' zich op de woningmarkt gaat begeven, slachtoffers maken.

Jaap van Wingerde
e-mail: webmaster@vanwingerde.net
internet: http://jaap.vanwingerde.net/